काँग्रेसको नयाँ नेतृत्व : एकताको र समृद्धिका लागि कोशेढुंगा

नेपाली काँग्रेसले आफ्नो ऐतिहासिक महाधिवेशन सम्पन्न गर्दै पार्टीको राजनीतिक जीवनमा एउटा महत्वपूर्ण अध्याय थपेको छ । लोकतान्त्रिक मूल्य, विधि, पद्धति र आन्तरिक प्रतिस्पर्धालाई आत्मसात् गर्दै अघि बढ्ने नेपाली काँग्रेसको परम्परालाई नयाँ नेतृत्वले थप सुदृढ बनाउने अपेक्षा गरिएको छ । विशेषगरी गगन थापाको नेतृत्वमा छोटो समयावधिभित्र दुईवटा महाधिवेशन सम्पन्न हुनु आफैँमा उल्लेखनीय उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ । यसले पार्टीभित्रको राजनीतिक सक्रियता, संगठनात्मक गतिशीलता र नेतृत्वप्रतिको नयाँ अपेक्षालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ ।
राजनीतिक दलहरू लोकतन्त्रका आधारस्तम्भ हुन् । लोकतान्त्रिक व्यवस्थालाई बलियो बनाउन राजनीतिक दलहरू स्वयं लोकतान्त्रिक हुनुपर्छ । नियमित महाधिवेशन, नेतृत्वको आवधिक परिवर्तन, विचारको स्वतन्त्र अभिव्यक्ति र कार्यकर्ताको सम्मान कुनै पनि लोकतान्त्रिक पार्टीका आधारभूत विशेषता हुन् । यस दृष्टिले नेपाली काँग्रेसमा भएको नेतृत्व परिवर्तन र महाधिवेशनको प्रक्रियालाई केवल सांगठनिक गतिविधिका रूपमा मात्र नभई लोकतान्त्रिक अभ्यासको महत्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा पनि लिन सकिन्छ ।
अर्कोतर्फ, नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ नेतृत्वको पार्टीमा महाधिवेशन र नेतृत्वको आवधिक नवीकरणबारे उठिरहेका प्रश्नले पनि नेपाली राजनीतिको एउटा गम्भीर पक्ष उजागर गर्छ ।
राजनीतिक दलहरूमा नेतृत्व लामो समयसम्म एउटै व्यक्तिमा केन्द्रित भइरहँदा नयाँ पुस्ताको अवसर, संगठनभित्रको प्रतिस्पर्धा र आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर हुन सक्छ । त्यसैले महाधिवेशनलाई केवल औपचारिकता होइन, नेतृत्वको जवाफदेहिता र संगठनको पुनर्जागरणसँग जोडेर हेर्न आवश्यक छ ।
नेपाली काँग्रेसभित्र पनि महाधिवेशन र नेतृत्व परिवर्तनका विषयमा मतभेद तथा विवादहरू देखिएका थिए । शेरबहादुर देउवालगायत केही नेताहरूको भूमिकालाई लिएर पार्टीभित्र असन्तुष्टि उत्पन्न भएको र त्यसले नेता तथा कार्यकर्ताको एउटा ठूलो पंक्तिलाई गगन थापाको नेतृत्वतर्फ आकर्षित गरेको राजनीतिक वृत्तमा चर्चा छ ।
तथापि, अब विगतका विवाद र प्रतिस्पर्धालाई लम्ब्याइरहनुभन्दा त्यसबाट पाठ सिकेर पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउनु नै नयाँ नेतृत्वको प्रमुख जिम्मेवारी हो ।
हालै सम्पन्न १५औँ महाधिवेशनबाट चयन भएको नेतृत्वप्रति धेरै नेता, कार्यकर्ता र शुभेच्छुकले उच्च अपेक्षा राखेका छन् । नयाँ सोच, ऊर्जा, स्पष्ट दृष्टिकोण र परिवर्तनप्रतिको प्रतिबद्धताले यो नेतृत्वलाई अन्य नेतृत्वभन्दा अब्बल र प्रभावकारी बनाउने विश्वास गर्न सकिन्छ ।
तर नेतृत्वको वास्तविक श्रेष्ठता महाधिवेशनबाट प्राप्त पद वा लोकप्रियताले मात्र निर्धारण गर्दैन । त्यसको मूल्याङ्कन जनताको विश्वास जित्ने क्षमता, संगठन विस्तार, सुशासनप्रतिको प्रतिबद्धता र व्यवहारमा देखिने परिणामबाट हुनेछ ।
नयाँ कार्यसमितिका सामु सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण चुनौती पार्टीभित्रको एकता कायम गर्नु हो । परिवर्तनको नाममा पुराना नेताहरूलाई उपेक्षा गर्नु उचित हुँदैन भने अनुभवको नाममा नयाँ पुस्ताको उत्साह र क्षमतालाई रोक्नु पनि न्यायसङ्गत हुँदैन ।
पार्टी निर्माणमा योगदान दिएका ज्येष्ठ नेताहरूलाई सम्मानजनक स्थान दिँदै उनीहरूको अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जा संयोजन गर्न सक्नुपर्छ । असहमत पक्षलाई समेत समेट्ने उदारता, संवाद र सहकार्यको संस्कृतिले मात्रै सुदृढ र एकताबद्ध काँग्रेस निर्माण गर्न सक्छ ।
नेपाली काँग्रेस नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनको ऐतिहासिक अगुवा हो । प्रजातन्त्रको स्थापना, पुनःस्थापना र लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको विकासमा पार्टीले निर्वाह गरेको भूमिका महत्त्वपूर्ण छ ।
अब बदलिँदो समयका चुनौती सामना गर्न काँग्रेसले आफ्नो ऐतिहासिक विरासतमा मात्र गर्व गरेर पुग्दैन। भ्रष्टाचार नियन्त्रण, रोजगारी सिर्जना, आर्थिक विकास, सामाजिक न्याय, सुशासन र युवाको भविष्यसँग जोडिएका सवालमा ठोस योजना र परिणाम दिन सक्नुपर्छ ।
जनताका दैनिक समस्यासँग जोडिने र आलोचनालाई सकारात्मक रूपमा ग्रहण गर्ने पार्टीका रूपमा आफूलाई स्थापित गर्नु आजको आवश्यकता हो ।
अन्ततः गगन थापाको नेतृत्वमा नेपाली काँग्रेसले नयाँ राजनीतिक संस्कार, सुदृढ संगठन र जनमुखी कार्यशैली विकास गर्न सकोस् भन्ने सबै लोकतन्त्रप्रेमीको अपेक्षा हो । यो नेतृत्वको सफलता काँग्रेसको मात्र सफलता नभई लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धा, राजनीतिक सुधार र मुलुकको समग्र भविष्यसँग पनि जोडिएको विषय हो ।
त्यसैले पार्टीभित्र र बाहिर रहेका सबै लोकतन्त्रप्रेमीले नयाँ नेतृत्वलाई सकारात्मक सुझाव, रचनात्मक आलोचना र आवश्यक सहयोग प्रदान गर्नुपर्छ ।
एकता, रूपान्तरण र जनविश्वासलाई आफ्नो मूल मन्त्र बनाएर नेपाली काँग्रेसलाई अझ प्रभावशाली, जिम्मेवार र जनमुखी पार्टी बनाउन गगन थापा नेतृत्व सफल हुने आम अपेक्षा रहेको छ ।