काठमाडौं । देशका विभिन्न नदी तथा खोलामा पानीको सतह बढेसँगै बाढीको जोखिम बढेको छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको जलविज्ञान तथा जलस्रोत अनुसन्धान केन्द्रको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले विशेषगरी नारायणी नदी आसपासका बासिन्दालाई आज उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ ।
महाशाखामा कार्यरत असिस्टेन्ट हाइड्रोलोजिस्ट प्रभाकर यादवका अनुसार नारायणी नदीमा आज उल्लेख्य रूपमा पानी बढ्ने र खतरा सतहभन्दा माथि रहने अवस्था देखिएको छ ।
उनले भने, ‘नारायणी नदीमा पानीको सतह उल्लेख्य बढ्ने अनि यो खतरा सतहभन्दा माथि छ । आज दिनभरि खतरा सतह आसपास रहने र बेलुकासम्म बिस्तारै पानी घटेर खतरा सतहभन्दा तल आउने देखिन्छ । त्यसैले नारायणी नदी आसपास एकदम सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिन्छ ।’
यादवका अनुसार सप्तकोशी, तमोर, अरुण, दूधकोशी, लिखुलगायतका नदीमा आज र भोलि पानीको बहाव उल्लेख्य बढ्ने देखिएको छ । तर ती नदीमा पानी सावधानी सतहभन्दा तलै रहने अनुमान गरिएको उनले बताए ।
त्यस्तै कर्णाली, चिसापानी, ठूलीभेरी, भेरीलगायतका नदीमा पनि आज पानीको बहाव उल्लेख्य बढ्ने तर खतरा सतहभन्दा तलै रहने पूर्वानुमान गरिएको छ । पूर्वी राप्ती, तिनाउ र बाणगंगा लगायतका नदीमा भने पानी बढेर सावधानी सतह पार गर्ने सम्भावना रहेको यादवले बताए ।
उनले भने, ‘पूर्वी राप्ती, तिनाउ, वाणगंगालगायतका नदीहरु उल्लेख्य बढ्ने देखिन्छ । आज र यो सावधानी सतह कट्ने देखिन्छ । अनि बिस्तारै भोलिदेखि चाहिँ उल्लेख्य बढे पनि सावधानी सतहभन्दा तलै रहने र आउँदा दिनहरुमा यो सामान्य घटबढ मात्रै हुने देखिन्छ।’
महाशाखाले तयार पारेको २४ घण्टे पूर्वानुमान नक्साअनुसार पूर्वी नेपालका अधिकांश क्षेत्रमा न्यून जोखिम रहेको छ। तर गोरखा, रसुवा, धादिङ, नुवाकोट, काठमाडौं उपत्यका तथा पर्सा, बारा, रौतहट र सर्लाहीमा मध्यम जोखिम देखिएको छ ।
यादवका अनुसार ती क्षेत्रमा नदी तथा खोलाको पानी सावधानी सतहभन्दा माथि पुग्न सक्ने भए पनि खतरा सतहभन्दा तलै रहने अनुमान गरिएको छ ।
मनाङ, मुस्ताङ, म्याग्दी, कास्की, लमजुङ, तनहुँ तथा चितवन र नवलपरासीका क्षेत्रमा भने उच्चदेखि अति उच्च जोखिम देखिएको महाशाखाले जनाएको छ ।
विशेषगरी कास्की क्षेत्रमा राति भएको भारी वर्षाका कारण म्याग्दी, कालीगण्डकी, सेती गण्डकीलगायतका नदीमा पानीको सतह बढेको यादवले बताए ।
उनले भने, ‘पश्चिमको मनाङ, मुस्ताङ, म्याग्दी, कास्की, लमजुङ, तनहुँलगायत तराईका चितवन, नवलपरासी लगायत जिल्लाहरुमा अति उच्च जोखिममा राखेका छौं । कास्कीतिर धेरै भारी वर्षा भकाले सबै खोलाहरु–म्याग्दी, कालीगण्डकी अनि अरु सेती गण्डकी सबै नदीहरु सावधानी सतह कटेर पानी तल आउने देखिन्छ । खतरा सतह कटेर बस्तीहरुमा पानी फैलिराखेको कन्डिसन छ।’
कपिलवस्तु र रुपन्देहीमा भने उच्च जोखिम रहेको महाशाखाले जनाएको छ । त्यहाँ नदीमा पानीको बहाव बढेर खतरा सतहसम्म पुग्ने सम्भावना रहे पनि ठूलो क्षति हुने गरी बाढी आउने अवस्था नदेखिएको यादवले बताए ।
महाशाखाका अनुसार आज बारा, पर्सा, रौतहट र सर्लाहीमा साना नदी तथा खोलामा पानीको बहाव उल्लेख्य बढ्ने र आकस्मिक बाढीको मध्यम जोखिम छ । चितवन, नवलपरासी पूर्व तथा पश्चिम, लमजुङ र कास्कीमा भने खोलामा पानी उल्लेख्य बढ्ने र आकस्मिक बाढीको उच्च सम्भावना रहेको छ ।
पश्चिमका हुम्ला, मुगु, जुम्ला तथा रुकुम पूर्वलगायतका हिमाली क्षेत्रमा भने बाढीको जोखिम न्यून रहेको महाशाखाले जनाएको छ । बाँके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुर, दाङ, जाजरकोट र रुकुमलगायतका क्षेत्रमा मध्यम जोखिम देखिएको छ ।
यादवले प्रणाली पूर्वबाट पश्चिमतर्फ सर्दै गएकाले पश्चिमका केही क्षेत्रमा पनि आज दिनभरि पानी बढेपछि बेलुकासम्म क्रमशः घट्दै जाने अवस्था रहेको बताए ।
उनले भने, ‘पश्चिम वा लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरु अनि त्यसपछि सुदूरपश्चिम प्रदेशका जिल्लाहरु जाजरकोट, रुकुम अनि तराईका बाँके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुर, दाङहरु लगायतमा मध्यम खालको जोखिम देखिन्छ । बिस्तारै पानीहरु घट्दै जाने देखिन्छ ।’
महाशाखाले भोलिका लागि तयार पारेको पूर्वानुमान नक्साअनुसार देशका अधिकांश क्षेत्रमा बाढीको जोखिम न्यून रहनेछ । प्रणाली पूर्वबाट पश्चिमतर्फ सर्दै बाहिरिने क्रममा रहेकाले भोलिबाट अधिकांश क्षेत्रमा बाढीको जोखिम नरहने अनुमान गरिएको छ । तर दार्चुला, बैतडी, डडेलधुरा, कैलाली र कञ्चनपुरमा मध्यम जोखिम रहने महाशाखाले जनाएको छ ।
हालको अवस्थाबारे जानकारी दिँदै यादवले नारायणी नदी तथा त्यसका सहायक नदीमा पानीको सतह चेतावनी तह पार गरिसकेको बताएका छन् । त्यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने तथा यात्रा गर्ने सर्वसाधारणलाई विशेष सावधानी अपनाउन उनले आग्रह गरेका छन् ।
प्रतिक्रिया