उच्च उचाइमा बस्ने मानिसमा मधुमेहको जोखिम कम हुनुको वैज्ञानिक रहस्य पत्ता लाग्यो

काठमाडौं । उच्च उचाइमा बसोबास गर्ने मानिसहरूमा मधुमेहको जोखिम कम हुने तथ्यलाई वैज्ञानिकहरूले नयाँ अध्ययनमार्फत पुष्टि गरेका छन् ।
गल्याडस्टोन इन्स्टिच्युटका अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार कम अक्सिजन भएको वातावरण (हाइपोक्सिया) मा शरीरका रातो रगतका कणहरूले रगतबाट ठूलो मात्रामा ग्लुकोज सोस्ने गर्छन् ।

अक्सिजनको स्तर कम हुँदा रातो रगतका कणहरूले नयाँ प्रकारको मेटाबोलिक प्रक्रिया अपनाउने र यसले रगतमा रहेको अतिरिक्त चिनीलाई सोसेर ‘सुगर स्पन्ज’को रूपमा काम गर्ने हुनाले उच्च उचाइमा बस्नेहरूको रक्त चिनी सन्तुलित रहने देखिएको हो । शेल मेटाबोलिजम जर्नलमा प्रकाशित यस अध्ययनले रातो रगतका कणहरू ग्लुकोज मेटाबोलिजमको एउटा महत्वपूर्ण तर अहिलेसम्म ओझेलमा परेको हिस्सा भएको खुलासा गरेको छ । गल्याडस्टोन इन्भेस्टिगेटरका बायोकेमिस्ट डा. इशा जैनका अनुसार यो खोजले रक्त चिनी नियन्त्रणका लागि नयाँ उपचार पद्धति विकास गर्ने ढोका खोलेको छ ।

अध्ययनका क्रममा मुसाहरूलाई कम अक्सिजन भएको वातावरणमा राख्दा उनीहरूको ग्लुकोज स्तर तुरुन्तै घटेको पाइएको थियो । आधुनिक इमेजिङ प्रविधिले मांसपेशी वा कलेजो भन्दा पनि रातो रगतका कणहरू नै मुख्य ‘ग्लुकोज सिङ्क’ (ग्लुकोज सोस्ने केन्द्र) भएको देखाएको छ । यसै अनुसन्धानको आधारमा वैज्ञानिकहरूले ’हाइपोक्सी स्टाट’ नामक औषधिको सफल परीक्षण समेत गरेका छन् । यस औषधिले रातो रगतका कणहरूलाई अक्सिजन कम नभए पनि ग्लुकोज सोस्ने क्षमता प्रदान गर्दछ ।

मुसामा गरिएको प्रयोगमा यो औषधिले उच्च रक्त चिनीको अवस्थालाई पूर्ण रूपमा उल्ट्याउनुका साथै हाल प्रचलनमा रहेका अन्य उपचारभन्दा प्रभावकारी नतिजा दिएको थियो ।

डा. जैनका अनुसार यो पहिलो पटक हो कि अक्सिजनको कमीबाट हुने प्रभावलाई मधुमेहको उपचारमा प्रयोग गरिएको छ । यस खोजले मधुमेहका अतिरिक्त व्यायाम विज्ञान र गम्भीर स्वास्थ्य समस्याहरूमा समेत नयाँ उपचारको आशा जगाएको छ । एएनआई