काठमाडौं। अमेरिका र इरानबीचको बढ्दो तनावले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा अवरोध सिर्जना गरेको छ, जसको असर अन्तर्राष्ट्रिय तेल र ग्यास बजारमा देखिन थालेको छ। विशेषगरी होर्मुज जलमार्ग प्रभावित हुँदा एसियाली देशहरूमा इन्धन आपूर्ति प्रभावित भएको र अमेरिका तथा युरोपमा मूल्य वृद्धि भएको छ।
ऊर्जा संकटसँगै विश्व बजारमा नवीकरणीय ऊर्जाप्रति आकर्षण बढ्दै गएको छ। यसले स्वच्छ ऊर्जा प्रविधिमा अग्रणी मानिएको चीनलाई रणनीतिक लाभ पुगेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
उपलब्ध तथ्यांकअनुसार, चीनले हाल विश्वको करिब ७० प्रतिशत विद्युतीय सवारी उत्पादन तथा ८५ प्रतिशत ब्याट्री सेल उत्पादनमा नियन्त्रण कायम गरेको छ। सन् २०२४ डिसेम्बरमा मात्र चीनबाट सोलार प्यानल, ब्याट्री र विद्युतीय सवारीको निर्यात २२.३ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको थियो, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ४७ प्रतिशतले बढी हो।
ऊर्जा नीतिमा पनि दुई देशबीच स्पष्ट भिन्नता देखिएको छ। चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले ऊर्जा सुरक्षालाई राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोड्दै नवीकरणीय ऊर्जामा दीर्घकालीन लगानीलाई प्राथमिकता दिएका छन्। त्यसविपरीत, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले जीवाश्म इन्धन उत्पादन वृद्धि गर्ने नीति अघि सारेका छन्।
ऊर्जा संकटका कारण विभिन्न देशहरूले चीनको प्रविधिमा निर्भरता बढाइरहेका छन्। उदाहरणका लागि, पाकिस्तानले सन् २०२५ सम्म ५० गिगावाटभन्दा बढी चिनियाँ सोलार प्यानल आयात गरिसकेको छ, जसबाट आगामी वर्षहरूमा ६.३ अर्ब डलर बराबरको इन्धन आयात बचत हुने अनुमान गरिएको छ।
यस्तै, बेलायतमा विद्युतीय सवारीको माग बढेको छ भने इन्डोनेसियाले पनि विद्युतीय सवारी र चार्जिङ पूर्वाधार विस्तारका लागि चिनियाँ कम्पनीहरूसँग ठूला लगानी सम्झौता गरेको छ।
यसबीच, लगानीकर्ताहरूले पनि नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रलाई आकर्षक मान्न थालेका छन्। मार्च महिनामा चिनियाँ कम्पनी सीएटीएल र बीवाईडीको सेयर मूल्य क्रमशः २४ प्रतिशत र ११ प्रतिशतले वृद्धि भएको तथ्यांकले देखाएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, जारी ऊर्जा संकटले दीर्घकालीन रूपमा विश्व ऊर्जा संरचनामा परिवर्तन ल्याउने संकेत देखिएको छ, जहाँ नवीकरणीय ऊर्जाको भूमिका अझ सशक्त बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रतिक्रिया